ประวัติความเป็นมาโรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดโสธรวราราม
โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดโสธรวราราม จังหวัดฉะเชิงเทรา เริ่มก่อตั้งขึ้นเมื่อ ปีพุทธศักราช ๒๔๘๑ โดยมี พระมหาก่อ เขมทสฺสี เจ้าอาวาสวัดโสธรวรารามได้ดำเนินการจัดตั้งการศึกษาขึ้นครั้งแรก ชื่อว่า “สำนักศึกษา ปริยัติธรรมประจำจังหวัดฉะเชิงเทรา”
ต่อมา ปีพุทธศักราช ๒๕๐๑ พระราชเขมากร (ก่อ เขมทสฺสี) เจ้าอาวาสวัดโสธรวรารามวรวิหาร ได้เปลี่ยนเป็นการศึกษาปริยัติธรรม แผนกบาลีวิสามัญศึกษา ชื่อว่า “โรงเรียนบาลีมัธยมวัดไตรมิตรวิทยาราม ภาค ๒ สาขา วัดโสธร วราราม” โดยมี พระครูโสภณบรรณาสาร เป็นอาจารย์ใหญ่
ปีพุทธศักราช ๒๕๑๒ พระราชพุทธิรังษี (จิรปุญฺโญ ด. เจียม กุลละวณิชย์) เจ้าอาวาสวัดโสธรวรารามวรวิหาร ได้ดำเนินการเปิดการเรียนการสอนใหม่ ชื่อว่า “โรงเรียนการศึกษาผู้ใหญ่วัดโสธรวราราม” ขึ้น เป็นโรงเรียนผู้ใหญ่แบบชั้นเรียน แบ่งเป็น ๒
ระดับ คือ การศึกษาระดับ ๓ (ป.๖) และการศึกษาระดับ ๔ (ม.๓) โดยมี พระมหาเจริญ สุวฑฺฒโน ป.ธ.๙ (พระศรีสัจญาณมุนี) นายทะเบียนเป็นผู้ทำการแทนครูใหญ่ (พระธรรมเสนานี (จิรปุญฺโญ ด.เจียม กุลละวณิชย์) เจ้าอาวาสวัดโสธรวรารามวรวิหาร)
ตลอดมา
ปีพุทธศักราช ๒๕๓๕ พระพรหมคุณาภรณ์ (จิรปุญฺโญ ด.เจียม กุลละวณิชย์) เจ้าอาวาสวัดโสธรวรารามวรวิหาร ได้ดำเนินการขออนุญาตจัดตั้งโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษาขึ้นใหม่ ได้รับอนุญาตให้ดำเนินการได้ เมื่อวันที่ ๒๙ พฤษภาคม
๒๕๓๕ ชื่อว่า “โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดโสธรวราราม” สังกัดกรมการศาสนากระทรวงศึกษาธิการ (ปัจจุบัน สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ) เปิดทำการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (ม.๑-๓) และระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.๔-๖) โดยมี พระพรหมคุณาภรณ์ เป็นผู้จัดการโรงเรียน พระครูพิพิธวิหารกิจ (สมศักดิ์ ปสนฺโน) เป็นครูใหญ่ การเรียนการสอนใช้ศาลาการเปรียญและหอฉัน เป็นห้องเรียน
ปีพุทธศักราช ๒๕๓๘ พระพรหมคุณาภรณ์ (จิรปุญฺโญ ด.เจียม กุลละวณิชย์) เจ้าอาวาสวัดโสธรวรารามวรวิหาร ได้ดำเนินการก่อสร้างอาคารเรียนคอนกรีตเสริมเหล็ก แบบทรงไทย ๓ ชั้น บนเนื้อที่ ๔ ไร่ ๑ งาน ๑๕ ตารางวา เปิดใช้ดำเนินการเรียนการสอนในปีพุทธศักราช ๒๕๓๙
ปีพุทธศักราช
๒๕๔๐ พระราชมงคลวุฒาจารย์ (สุธีร์ สุนฺทโร) เป็นเจ้าอาวาสวัดโสธรวรารามวรวิหาร เสนอขอแต่งตั้ง
พระพิพัฒน์กิจวิธาน (สุดใจ กนฺตจารี) เป็นผู้จัดการโรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดโสธรวราราม ซึ่งอยู่ในความอุปถัมภ์ของพระราชมงคลวุฒาจารย์ เจ้าสำนักศาสนศึกษา โดยมี พระครูพิพิธวิหารกิจ (สมศักดิ์ ปสนฺโน) (ปัจจุบัน : พระปริยัติกิจวิธาน(อมรภิรักษ์ ปสนฺโน)) เป็นอาจารย์ใหญ่
ปัจจุบันโรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดโสธรวราราม สังกัดมหาเถรสมาคม สำนักงานเขตปริยัติธรรมเขต ๑๒ กองพุทธศาสนศึกษา สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ โดยมี พระราชภาวนาพิธาน (สิริวัฒน์ สิริวฑฺฒโน) เป็นรักษาการผู้จัดการโรงเรียน พระราชปริยัติสุนทร (อมรภิรักษ์ปสนฺโน) เป็นผู้อำนวยการ พระครูสุตภาวนาพิธาน (สุวภัทร ชุติปญฺโญ) เป็นรองผู้อำนวยการฝ่ายบริหารทั่วไป เปิดทำการเรียนการสอนทั้ง ๓ แผนก (แผนกนักธรรม-บาลี-สามัญศึกษา) และพัฒนาโรงเรียนจนกระทั่งมีการบริหารจัดการที่เป็นรูปแบบสากลทั่วไป
คือกระจายอำนาจการบริหารจัดการ ออกเป็น ๔ ฝ่าย ได้แก่ ฝ่ายงานวิชาการ ฝ่ายงานงบประมาณ ฝ่ายงานบุคคล และฝ่ายงานทั่วไป การบริหารจัดการและการจัดการศึกษา มีการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานและหลักสูตรโรงเรียนพระปริยัติธรรม
แผนกสามัญศึกษา มาจัดการศึกษาในทุกระดับชั้นตั้งแต่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑-๖ มีนักเรียนเข้าเรียนต่อเนื่องมาโดยตลอด เปิดทำการสอนตั้งแต่เวลา ๐๘.๐๐ น. – ๒๑.๐๐ น. หยุดเรียนวันโกน วันพระ และวันนักขัตฤกษ์
โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดโสธรวราราม จังหวัดฉะเชิงเทรา ได้รับการประเมินคุณภาพภายนอกจากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) รอบแรก ปีพุทธศักราช ๒๕๔๕ รอบสอง ปีพุทธศักราช ๒๕๔๙ และรอบสาม ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๖ และ โดยทั้งสามครั้งนั้น ทางโรงเรียนได้รับการรับรองมาตรฐานการศึกษาจากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดโสธรวราราม ตั้งอยู่เลขที่ 134 ถนนศรีโสธร ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา
